Chị Mủa lấy chồng tây. Cái tin ấy làm xôn xao cả bản San. Lũ bạn Pàng và cả Pàng nữa, ngày nào cũng bàn chuyện của chị Mủa trên cửa miệng cứ y như chị Mủa là chị ruột mình, là người trong gia đình mình ấy vậy. Chồng chị Mủa là khách du lịch, chị Mủa là hướng dẫn viên du lịch của anh ấy. Thương vẻ đẹp giản dị của người con gái xinh nhất bản San, anh ấy quyết tâm theo đuổi chị Mủa. Anh về nước vẫn liên lạc với chị qua mạng xã hội, đến hôm nay thì tình yêu xuyên biên giới ấy đã kết trái ngọt thật rồi.
Nhìn gương mặt rạng rỡ, hạnh phúc của chị Mủa, Pàng đã ước muốn được như chị ấy. Mới ngày nào đây thôi, hai chị em còn cùng nhau đi bán hàng dong ngay dưới sân nhà thờ Đá mà nay cuộc đời chị Mủa đã sang trang mới, thật mừng cho chị ấy. Pàng quyết tâm học thật giỏi môn Tiếng Anh, để giao tiếp sơ sơ thì Pàng đã quá thông thạo rồi, Pàng muốn học để viết được văn bản, giao tiếp được nhiều hơn với khách nước ngoài.
Pàng đã nung nấu suy nghĩ sẽ là người kế tiếp theo chân chị Mủa lấy một người chồng ngoại quốc, sang trời Tây hưởng thụ một cuộc đời sung sướng, chẳng phải lo nghĩ gì về tiền bạc. Pàng tưởng tượng ra cả cảnh Pàng sẽ đi du lịch đó đây, sẽ sống trong nhung lụa, ăn sơn hào hải vị. Pàng chăm chỉ học, chăm chỉ đi bán hàng rong mặc trời mưa lạnh lẽo để tích cóp kiến thức, tiền bạc chờ một chàng bạch mã hoàng tử tới rước mình đi.
Mẹ Pàng mất từ lúc Pàng mới ba tuổi, bố Pàng lấy vợ mới. Từ lúc ấy, cuộc đời Pàng đã sang trang khác. Pàng ngày ngày phải đi theo mẹ kế cuốc bộ xuống thị trấn X để đi bán những chùm móc khóa, những túi thổ cẩm được làm sẵn. Bình thường, mẹ kế sẽ rải tất cả lên một mảnh ni lông để trước mặt Pàng ngay trên vỉa hè. Dần dần thấy ngồi một chỗ không bán được, mẹ kế buộc những món hàng đó lên người Pàng, xui Pàng chạy theo những người khách du lịch, níu quần áo họ, nói những lời như thế nào để khiến họ mủi lòng mua đồ cho, thậm chí cho thêm tiền vì hoàn cảnh đáng thương của mình.
Mẹ kế của Pàng không để Pàng ra khỏi mắt của mình, mẹ kế sẽ ngồi trên chiếc ghế đá ở bên kia đường, giả vờ khâu vá hoặc luôn tay chuốt sợi lanh, thế nhưng khách nào mà Pàng để tuột mất mẹ kế Pàng đều biết. Ngày nào Pàng mang được nhiều tiền về thì cả nhà đều vui vẻ, ngày nào không bán được nhiều đồ thì mẹ kế Pàng sẽ đá thúng đụng nia, chửi Pàng, chửi bố, Pàng sợ lắm. Pàng phải cố gắng chống chọi với cái rét buôn buốt, với sự cạnh tranh từ các bạn.
Những ngày bán không hết những đồ mẹ kế giao chính là những ngày ám ảnh với Pàng. Pàng phải lê lết đôi chân mỏi nhừ đi khắp nơi để chèo kéo người ta mua hàng cho mình, thậm chí Pàng đã gần như van xin người ta rủ lòng thương lấy Pàng. Pàng lúc ấy bụng đói, mắt lim dim buồn ngủ, cái chão kiếm cơm nặng nề của người lớn choàng lên cổ Pàng, Pàng đã quá mong manh, nhỏ bé để biết đến sĩ diện, đến tự tôn dân tộc là cái gì nữa. Sương gió cuộc đời cứ tạt qua đôi má ửng đỏ nứt nẻ của Pàng, xa xa mẹ kế Pàng che ô ngồi trên ghế đá, khuôn mặt to bè đang cắm cúi khâu vá, chốc chốc bà ngừng khâu lướt qua người Pàng với ánh mắt đầy sắc lạnh.
Pàng cũng quen với chị Mủa từ thủa đi bán hàng dong ấy. Nhưng chị Mủa đi một dạo thì bỏ. Chị bảo với Pàng chị không đi bán nữa, chị xin bố mẹ cho chị đi học, chị sẽ tìm cách khác để kiếm tiền chứ không làm công việc như này nữa. Chị bảo Pàng phải xin bố mẹ để đi học, để cái đầu óc sáng sủa ra, không học thì đầu mình nó u tối như cái tiết trời của thị trấn X vào những ngày mưa rét ý. Pàng đã xin bố mẹ đi học thật, nhưng mẹ kế Pàng đối với Pàng không tốt như bố mẹ chị Mủa, Pàng vẫn phải địu em nhỏ đi bán móc khóa thổ cẩm vào mỗi buổi tối, vào cả những ngày được nghỉ học.
Giờ đây, Pàng cũng không nhớ nổi mình đã phải chống chọi với cơn buồn ngủ như thế nào mỗi khi tới lớp ngồi vào bàn học để nghe thầy cô giảng bài sau những đêm miệt mài đi bán hàng rong. Pàng đã vượt qua tất cả để học đến lớp cuối cấp hai như thế. Cuộc sống thực dụng với những đồng tiền manh mún vào buổi tối; cuộc sống vui tươi với sách vở, bạn bè, thầy cô vào ban ngày. Có lúc Pàng đã từng ước làm sao buổi học cứ kéo dài mãi mãi, để Pàng được sống cuộc sống hồn nhiên như bạn bè đồng trang lứa với mình.
Mùa xuân về tự lúc nào. Trong hơi sương lạnh lẽo, từng nụ đào chập chờn bung nở một màu hồng hồng tươi tắn. Mặc tiết trời buốt giá, phiên chợ tình mùa xuân đã bắt đầu có đông người tới tham gia, từng điệu khèn mê hoặc bước chân của du khách phải dừng lại cùng nghe cùng đồng điệu với thanh âm dìu dặt ngọt ngào của người dân bản xứ. Pàng đã thân thuộc với tiếng Khèn từ những ngày còn thơ bé. Những khi bán hàng rong, Pàng thường len lỏi quanh khu vực sân tổ chức chợ tình để vừa bán hàng, vừa được nghe tiếng khèn như nghe thấy thanh âm của tổ tiên nguồn cội.
Buổi chợ tình ngày hôm nay, Pàng lại thấy tiếng khèn khác lạ, lúc thì bay bổng, khi lại dìu dặt da diết như mời gọi. Người con trai thổi khèn cũng say sưa cùng điệu nhảy mê hồn. Pàng bị cuốn vào tiếng khèn, vào điệu nhảy của người trai ấy, tim Pàng cứ liên hồi đập, má Pàng ửng đỏ như quả đào vừa chín. Khi điệu khèn vừa dừng, người trai ấy cũng kịp nhìn ra Pàng đang nhìn mình đắm đuối. Pàng hấp tấp chạy mất. Xa khỏi chợ tình rồi mà lòng Pàng vẫn còn hồi hộp.
Những ngày sau đó, hồn vía Pàng như bị người con trai gặp ở chợ tình vào buổi tối nọ bắt mất. Thi thoảng Pàng soi mình trong gương, tự ngắm nghía rồi tự cười một mình. Thế rồi chuyện gì đến cũng mau đến không để cho người trong cuộc kịp trở tay. Pàng khi này đã lớn, không đi bán hàng rong được như xưa thì trong mắt mẹ kế Pàng đã trở thành kẻ ăn hại. Từ lâu bà ta đã muốn tống khứ Pàng đi lấy chồng, đó là cuộc trao đổi có lợi nhất vào lúc này.
Sau một buổi bắt vợ của người trai gặp gỡ vào đêm ở chợ tình, Pàng đã giã từ mọi mong ước ngây thơ khi trước là sẽ kế bước chị Mủa lấy một anh chàng mắt xanh, mũi lõ giàu có để bọn con gái trong bản phải xuýt xoa, phải lác mắt lên vì ghen tị. Cái ước mơ của Pàng, sự phấn đấu kiên cường của Pàng hôm nào tưởng là vững chắc mà chỉ một tiếng khèn mềm mại đã làm cho đổ vỡ tất cả.
Pàng xoay một bước đã làm vợ người ta. Hạnh phúc ngắn chẳng tày gang, sự vui vẻ lúc đầu của Pàng nhanh chóng qua đi. Nhà chồng Pàng cũng nghèo khó chẳng khác gì gia đình Pàng. Hai vợ chồng trẻ con lại chẳng có nghề nghiệp gì bị đẩy ra sống riêng, khó khăn đủ đường, thường bữa ngô, bữa rau. Ngày ngày, Pàng theo chồng lên nương làm việc, vất vả nhưng tính ra chẳng thấm tháp vào đâu so với chi tiêu phải bỏ ra hàng ngày. Cuộc sống túng bấn khiến Pàng lại mang đứa con nhỏ xuống thị trấn X để bán hàng rong.
Đứa con gái ba tuổi hai má bầu bĩnh, xinh đẹp y như Pàng hồi nhỏ. Đứa con đang tuổi ăn tuổi chơi đã bị Pàng trao cho trọng trách kiếm tiền. Mấy ngày đầu đứa bé lơ ngơ trong trang phục truyền thống xinh đẹp được khách du lịch cho khá nhiều tiền. Đến ngày thứ tư, trong một phút sơ sểnh, Pàng đã không tìm thấy con gái đâu.
Pàng tá hỏa đi tìm con mọi ngóc ngách mà không thấy. Lúc này sự tuyệt vọng hiện rõ trên gương mặt Pàng, Pàng ân hận quá, tại sao lại để một đứa trẻ bé bỏng như thế lang thang một mình, nhỡ con gái có bị làm sao, Pàng biết ăn nói thế nào với chồng, với gia đình chồng, với lương tâm của mình đây?
Pàng đang thất thểu đi tìm con thì thấy một đám đông du khách xúm lại chỉ trỏ. Pàng chạy lại, rẽ đám đông đi vào. Con gái Pàng đang nằm vật ra vỉa hè để ngủ, trong tay vẫn còn nắm những chiếc móc khóa thổ cẩm, gương mặt thánh thiện của con bé đang thiêm thiếp ngủ trên nền đất ẩm ướt lạnh lẽo làm Pàng thấy đau nhói trong lồng ngực.
“Trên địa bàn X trong ngày đông giá buốt có những trẻ thơ đang bị ép đi ăn xin và bán hàng. Đây là hành động trục lợi trên thân thể trẻ em, đang vi phạm pháp luật về quyền trẻ em…”. Những lời tuyên truyền Pàng nghe từ sáng, bây giờ lại vang nên trong đầu Pàng. Tại sao Pàng lại u mê như thế. Pàng nhìn con như nhìn thấy chính bản thân mình khi còn bé bị mẹ kế ép buộc đi ăn xin, trong lòng trào dâng sự thương xót cho đứa con gái bé bỏng, kẻ bị tổn thương lại muốn làm tổn thương người khác… Pàng địu con về, nước mắt rơi lã chã làm nhòe cả con đường đang đi. Pàng giận mình đã bị đồng tiền che mắt mà làm điều ác với con gái.
Pàng về tới nhà, cả đêm suy nghĩ mãi không ngủ được. Sáng hôm sau Pàng bàn với chồng gửi con gái đi nhà trẻ, hai vợ chồng sẽ xuống thị trấn xin việc làm, mình sức dài vai rộng, chịu khó chăm chỉ thì cuộc sống sẽ ổn định thôi.
Lúc này, Pàng mới thấy chị Mủa nói đúng quá, chỉ có học tập cái đầu mới sáng ra được. Pàng đi nhiều nơi, Pàng học hỏi được nhiều thứ, Pàng thực hiện được mơ ước của bản thân, phát triển được kinh tế gia đình.
Một mùa xuân nữa lại tìm về trong những ánh nắng ấm áp xua tan băng giá trên đỉnh Phan Xi Păng. Cả nhà Pàng đi chợ mua sắm tết, con gái Pàng xúng xính váy áo, tung tăng chạy nhảy… Ở đâu đó phía cuối chợ có một tiếng khèn cất lên dập dìu say đắm. Một mùa xuân mới đã về, một mùa xuân ấm áp với sắc đào hồng hồng tươi thắm, với những nụ cười hạnh phúc của trẻ thơ…
ĐẶNG THÙY TIÊN
> Xem thêm: